TINIYAK ni Speaker Faustino “Bojie” Dy III nitong Biyernes sa publiko na ang pambansang badyet para sa 2026 ay ginagawa nang may ganap na transparency at accountability, dahil nagtayo ang House of Representatives ng mga bagong sistema para buksan ang proseso ng badyet sa pagsusuri ng publiko at palakasin ang pagsubaybay habang ipinatutupad ito.

Sinabi ni Dy na isa sa mga unang reporma niya bilang Speaker ng ika-20 Kongreso ay ang pagbuo ng Budget Amendments and Revisions Sub-Committee (BARSc) — ang katawan na responsable sa pagrerepaso at pag-aayos ng mga appropriations — at ang desisyon na i-livestream ang lahat ng pagpupulong nito upang makita ng bawat Pilipino kung paano pinag-uusapan at inaayos ng mga mambabatas ang pondo.

“Isa na po rito ang ginagawa po natin, meron po tayong livestream habang ginagawa po itong BARSc… at doon ho makikita at maririnig ng ating mga kababayan kung papaano isinasaayos ang budget,” paliwanag ni Dy sa isang panayam sa radyo.

Aniya, tinitiyak ng repormang ito na ang mga pagbabago sa pambansang badyet ay nakaayon sa mga prayoridad ng administrasyong Marcos, kabilang ang muling paglalaan ng mga naibalik na pondo mula sa mga flood-control projects papunta sa mga inisyatiba na direktang nakikinabang ang mga komunidad.

Dagdag pa ng Speaker, ang 2026 General Appropriations Bill (GAB) ay dinidiskusyunan din sa mga bukas at livestreamed na plenaryo, na nagbibigay daan sa mga mamamayan at civil society organizations na masubaybayan ang proseso.

“Para po ang ating mga kababayan at mga civil society din makita ang ating proseso sa kung papaano maging maayos at transparent at accountable po ang budget for 2026,” ani niya.

Higit pa sa transparency habang dinidiskusyunan, sinabi ni Dy na nakikipagtulungan ang House sa Department of Information and Communications Technology (DICT) para bumuo ng sistema sa pagmamanman kung paano ipinatutupad ng mga ahensya ang badyet kapag naaprubahan na.

“Marami po kaming pinaplanong mga hakbang katulad po ng … nakikipag-ugnayan tayo sa DICT na kung saan baka merong mga sistema na namo-monitor. Kasi po iba rin po ‘yung naipasa nga natin ‘yung budget, papaano naman po ‘yung implementation?”

Aniya, makatutulong ang sistemang ito upang maiwasan ang substandard na mga proyekto at ghost spending sa pamamagitan ng real-time tracking ng mga proyekto sa buong bansa.

“Baka mamaya substandard, baka mamaya may mga ghost project,” sabi ni Dy.

“Kaya po sa DICT, siyempre po, pati ang civil society, ang ating mga kababayan magtutulong-tulong para lagi pong nababantayan ‘yung mga projects,” dagdag niya.

Binigyang-diin ng House chief na ang transparency ay dapat hindi lang sa pagpasa ng badyet kundi maging sa kung paano ipinatutupad ang mga programa sa ground level.

“Kahit gawin nating maayos, transparent at accountable po ‘yung ating budget for next year, syempre iba rin po ‘yung implementation. Dapat makita natin na talagang standard, maayos ang trabaho para maiwasan ‘yung corruption,” ani niya.

Inaasahan na tatalakayin ng House ang pambansang badyet ng 2026 sa second reading ngayong Biyernes ng hapon sa isang sesyon na ilalagay din sa livestream para sa publiko. Ayon kay Dy, ang livestreamed deliberations ay para payagan ang mga mamamayan at civil society groups na masubaybayan kung paano sinusuri at pinapahusay ng mga mambabatas ang plano sa paggastos ng gobyerno.