NAGPAHAYAG ng pagkabahala ang panel ng prosekusyon ng Kamara nitong Lunes hinggil sa panibagong pagkaantala sa impeachment trial ni Bise Presidente Sara Z. Duterte matapos imungkahi ng kanyang depensa ang Agosto 14 bilang petsa ng paghahambing sa libu-libong rekord na may kaugnayan sa P612.5 milyong confidential funds na umano’y maling nagamit.

Sinabi ni Benjamin “Jay” Tolosa Jr., legal spokesperson at abogado ng prosekusyon ng Kamara, na ang paghahambing ng mga dokumento ay iniutos mismo ng presiding officer ng Senate impeachment court na si Sen. Francis Escudero upang mapabilis ang paglilitis. Dapat sana itong maisagawa bago ang nakatakdang pagpapatuloy ng testimonya ni Commission on Audit (COA) State Auditor Xylene Mae del Campo.

“Sa kasamaang-palad, ang sagot sa amin ay Agosto 14. Ano ang magiging layunin nito? Dahil naka-iskedyul naman sana ito ngayon,” ani Tolosa sa isang press briefing.

Ang paghahambing ng mga dokumento ay nagmula sa mga naunang pagdinig tungkol sa libu-libong liquidation documents na isinumite ng Office of the Vice President (OVP) at Department of Education (DepEd) bilang talaan ng kanilang paggamit ng confidential funds.

Si COA State Auditor Roderick Wamil, na nagsagawa ng audit sa confidential funds ng OVP at DepEd, ay naunang tumestigo hinggil sa mga liquidation record at resulta ng audit sa naturang pondo.

Si Del Campo, na pumalit kay Wamil sa paghawak ng audit matapos itong umalis sa COA Intelligence and Confidential Funds Audit Office (ICFAO) noong 2024, ay tinawag upang ipagpatuloy ang pagsusuri sa mga dokumento at tumestigo sa mga bagay na lampas sa personal na kaalaman ni Wamil.

Sa testimonya ni Del Campo, binigyang-pansin ang 845 acknowledgment receipts na isinumite ng OVP bilang suporta sa liquidation ng P125 milyong confidential funds na ginastos mula Disyembre 21 hanggang 31, 2022, o sa loob lamang ng 11 araw.

Tumanggi ang depensa na kilalanin bilang kasunduan ang pagiging tunay ng 845 resibo, kaya lumitaw ang mga tanong kung ang kopya ng prosekusyon ay tumutugma sa mga dokumentong orihinal na isinumite ng OVP sa COA.

Upang maiwasan ang pangangailangang kilalanin at patunayan ang bawat resibo nang paisa-isa, iniutos ng presiding officer sa prosekusyon at depensa na magkita sa harap ng clerk of court at paghambingin ang kani-kanilang kopya.

Layunin ng paghahambing na matukoy kung aling mga rekord ang maaaring ituring na kapwa tanggap na ebidensya at mapabilis ang pagpapatuloy ng testimonya ni Del Campo.

“Ito talaga ay direktiba ng presiding officer sa dalawang panig para mapabilis ang paglilitis, partikular ang pagtukoy sa libu-libong dokumento na mga liquidation report,” sabi ni Tolosa.

“Para kapag dumating si Xylene at tinawag muli para sa pagpapatuloy ng kanyang direktang pagtatanong, hindi na kailangang isa-isahin pa ang mga dokumento,” dagdag niya.

Sinabi ni Tolosa na sinisikap ng prosekusyon na makipag-ugnayan sa depensa upang matapos ang proseso bago bumalik si Del Campo sa witness stand, ngunit sinabi umano ng depensa na magiging available lamang ito sa Agosto 14.

Ipinaliwanag ng depensa na ang iminungkahing petsa ay batay sa availability ng kanilang mga abogado at na noong nakaraang Miyerkules lamang inilabas ang direktiba para paghambingin ang mga dokumento.

Kinuwestiyon ni Tolosa ang paliwanag at sinabi na 16 na abogado ang pormal na humarap para kay Duterte at hindi naman kinakailangang naroon ang buong defense team para lamang paghambingin ang mga rekord.

“Hindi naman kailangang sumama ang buong team doon para lang sa paghahambing ng mga dokumento,” sabi niya.

“At sigurado akong ayaw nilang magmukhang hindi nila inuuna ang impeachment case ng Bise Presidente,” dagdag ni Tolosa.

Hindi niya direktang inakusahan ang depensa na sinasadyang patagalin ang paglilitis, ngunit sinabi niyang nagresulta ang mga aksyon nito sa mga pagkaantala.

“Ayaw kong sabihin na sinasadya nilang i-delay ang proceedings na ito. Ngunit nagiging malinaw, mula sa kanilang mga aksyon noong pre-trial, pati na rin sa nakita natin sa presentasyon kina Atty. Wamil at Xylene, sinasadya man o hindi, nagdudulot talaga ito ng pagkaantala,” ani Tolosa.

Sinabi ni Tolosa na plano ng prosekusyon na ihayag ang isyu sa pagdinig nitong Lunes, ngunit nakansela ang proceedings dahil sa masamang panahon.

“Dapat sana naming gawin ito sa pagdinig ngayon, ngunit dahil nakansela ito, malamang ay ilalabas namin ito bukas,” sabi niya.

Aniya, ilalahad ng prosekusyon ang usapin sa bukas na korte dahil ang direktiba na paghambingin ang mga dokumento ay inilabas mismo ng presiding officer habang nagpapatuloy ang paglilitis.

Ang P612.5 milyong sinusuri ay binubuo ng P500 milyong confidential funds na inilabas sa OVP mula Disyembre 2022 hanggang Setyembre 2023 at P112.5 milyong inilabas sa DepEd habang si Duterte ang kalihim ng edukasyon noong 2023.

Tumanggap ang OVP ng P125 milyon noong Disyembre 2022 at karagdagang P125 milyon sa bawat unang tatlong quarter ng 2023. Tumanggap naman ang DepEd ng P37.5 milyon sa bawat unang tatlong quarter ng 2023.

Ang umano’y maling paggamit ng P612.5 milyong confidential funds ang pangunahing nilalaman ng unang impeachment charge.

Inaakusahan ng mga tagausig ang Bise Presidente na pinahintulutan at pinangasiwaan ang kaduda-dudang paggamit at pag-liquidate ng mga pondo, kabilang ang mga gastusing umano’y sinuportahan ng mga kahina-hinalang acknowledgment receipt, pinaghihinalaang mga kathang-isip na benepisyaryo, at mga transaksyong sinabi ng mga auditor na walang sapat na patunay ng matagumpay na pagsasagawa ng mga kumpidensyal na operasyon.

Ipinanindigan ng prosekusyon na hindi maaaring ilayo ni Duterte ang kanyang sarili mula sa mga kinukuwestiyong pagpapalabas ng pondo dahil, bilang pinuno ng OVP at kalaunan ng DepEd, siya ang direktang at pangunahing responsable sa mga pondo at inaasahang mangangasiwa sa paggamit ng mga ito at titiyaking wasto ang kanilang pag-liquidate.