SINURI nina Senador Erwin Tulfo at Imee Marcos ang Biodiversity Beyond National Jurisdiction (BBNJ) agreement sa pagdinig ng Senate committee on foreign relations kamakailan, ukol sa mga pananggalang sa soberanya, butas sa pagpapatupad at kongkretong pakinabang para sa mga Pilipino.

Isang “landmark treaty” ang BBNJ na maaaring mapanatili ang marine biodiversity sa mga susunod na salinlahi, ani Marcos, subalit iginiit na dapat timbangin ang “opportunities and challenges.”

Gayunman, natanggap lamang ng Pilipinas ang ratipikadong kasunduan noong Setyembre 2, kaya kaunti ang palugit bago ang Setyembre 20 na hudyat ng bisa kapag umabot na sa ika-60 state party.

“We are a bit concerned that we won’t be able to finish,” aniya, na nagtanong kung dapat bang manaig ang apurahan kaysa sa masusing pagsusuri.

Sa kabilang banda, sinabi ni Tulfo, ang vice chair ng komite, na ang kasunduan ay “a natural step in strengthening our maritime governance,” kasunod ng Philippine Maritime Zones at Archipelagic Sea Lanes Acts.

Binigyang-diin niya ang posibleng pakinabang mula sa “fair sharing of marine genetic resources, the transfer of marine technology and enhanced protection of the high seas.”

Gayunpaman, iginiit niya na, “While the opportunities are great, so too must be our vigilance… we must scrutinize every provision to ensure that no country can take advantage of this framework at our own expense.”

Dagdag pa rito, tinalakay ang enforcement. Tinukoy ni Marcos na pinahihintulutan ng Article 23 na hindi sundin ng ilang estado ang mga pasya ng Conference of Parties kung tututol ang mga ito. “Akala ko legal document ito. Bakit hindi sila maba-bound?” puna niya.

Nabahala din si Tulfo. “What if the offending party is a big country? Wala namang police dito to enforce it,” aniya.

Ipinabatid ng mga opisyal ng Department of Foreign Affairs (DFA) na idadaan ang mga sigalot sa mga mekanismo ng UNCLOS at sa flag-state jurisdiction, subalit limitado ang parusa o sanction.

Samantala, lumutang din ang implikasyon sa South China Sea. Ikinuwento ni Marcos ang posibilidad na magpasiklab ng tensyon ang pagtatatag ng marine protected zones sa mga pinagtatalunang teritoryo, habang sinabi ni Tulfo na ang “BBNJ might not be applicable here” dahil sa malawakang pag-angkin ng China.

Ipinaliwanag ng DFA na hindi liliparan ng BBNJ ang mga karapatan sa loob ng exclusive economic zone, ngunit malamang ay isasantabi ang mga lugar na pinag-aagawan.

Batay sa presentasyon ng mga eksperto mula sa University of the Philippines at Department of Agriculture, ipinaliwanag nila ang potensyal na gamit ng marine genetic resources, gaya ng enzymes para sa medisina at food technology.

Iginiit ni Tulfo na ipaliwanag sa payak na wika kung paano ito pakikinabangan ng karaniwang mangingisda. “What’s in it for us? Kikita ba tayo, dadami ba ang huli natin?” aniya.

Binanggit din ni Marcos na humihina ang huli ng tuna kahit maraming kasunduang internasyonal.

Inilahad ng mga resource person na limitado ang tuwirang kita para sa mga mangingisda sa ngayon, subalit binigyang-linaw na may pangmatagalang benepisyo sa biotechnology, access sa pondo at pinalawak na oportunidad sa pananaliksik.

Lumitaw din ang usaping pondo. Tinanong ni Marcos ang kontribusyon sa Global Environment Facility at sinabing ang ilang climate funds “haven’t come down yet.”

Ipinunto ng DFA na may mga grant at may dagdag na 50 porsiyentong ambag ang mga developed states sa special fund ng kasunduan. Humingi si Marcos ng listahan ng mga proyektong napondohan na sa Pilipinas bilang batayan bago sumalang sa plenary debates.

Sa huli, kapuwa naglatag ng pag-iingat ang dalawang senador. Binigyang-diin ni Marcos ang pangangailangan ng “nuts and bolts” na batas upang iayon ang mga batas ng Pilipinas sa pamantayan ng kasunduan.

Samantala, ipinabatid ni Tulfo na bagaman nagbibigay ng balangkas ang international law, “the real goal are tangible benefits to the ordinary Filipino by protecting our seas, strengthening our institutions and securing our communities.”