Sa gitna ng pagtaas ng idineklarang net worth

IPINAHAYAG ni Mamamayang Liberal Party-list Rep. Leila de Lima noong Miyerkules ang kanyang pagdududa sa pagiging kumpleto at maaasahan ng mga financial disclosure ni Vice President Sara Duterte, na itinuro ang pagkawala ng idineklarang cash on hand o cash in bank mula 2019 hanggang 2024, ang paglipat ng iniulat na liabilities sa kanyang asawa simula 2021, at ang mabilis na pagtaas ng idineklarang net worth sa parehong panahon.

“Sa unang punto ng aking obserbasyon, ‘yung tungkol sa wala nang naipakita o naideklarang cash in bank o cash on hand mula 2019 hanggang 2024. Pero noong mga naunang taon ay may mga iniulat na cash on hand o cash in bank,” ani De Lima sa pagdinig ng House Committee on Justice ukol sa mga impeachment complaint laban kay Duterte.

“Kaya mula 2019 hanggang 2024, wala nang cash on hand o cash in bank. Para sa akin, ang biglaan at tuluy-tuloy na pagkawala ng deklarasyon ng liquid assets—dahil ang cash on hand at cash in bank ay mga liquid assets—sa kabila ng dati namang may iniulat na halaga, ay nagdudulot ng pagdududa sa kawastuhan at kabuuan ng mga sumunod na SALN ni VP Sara,” dagdag niya.

Lumipat si De Lima sa isa pang obserbasyon, ang umano’y pagbabago sa pattern ng pag-uulat ng liabilities, matapos niyang banggitin ang mga iniulat na utang mula 2016 hanggang 2020 at ihambing ito sa mga sumunod na taon.

“Ikalawang punto ng obserbasyon, Madam Chair. Tungkol naman sa liabilities. Nakita natin na noong 2016, nagdeklara si VP Sara ng liabilities na 6,954,454,” ani niya.

“At noong 2017 ay 6,313,188; noong 2018 ay 6,119,113; noong 2019 ay 3,460,790; at 2,490,105.90 noong 2020. Kapansin-pansin na mula 2021, tanging ang kanyang asawa na si Manases Carpio ang may dineklarang liabilities at wala nang iniulat na utang si VP. Mako-confirm ba ito?” tanong ni De Lima.

Kinumpirma ni Atty. Karen Batu ng Central Records Division ng Office of the Ombudsman na mula 2021 pataas, ang mga liabilities na nakasaad sa SALN ay pawang mga personal loan ng asawa ni Duterte.

“Your Honor, batay sa 2021 SALN na isinumite ng Bise Presidente, nakasaad na ang liabilities ay personal loan ni Atty. Manases Carpio mula sa iba’t ibang nagpapautang,” sagot ni Batu.

“Batay sa 2022 SALN, ang liabilities na nakasaad ay personal loan ni Manases Carpio,” paglilinaw niya.

“Para sa 2023 SALN, ang mga liabilities ay personal loan din ni Manases Carpio.”

“At sa 2024 SALN, ang mga liabilities ay pawang mga loan ni Manases Carpio mula sa iba’t ibang creditors at bangko,” paliwanag pa niya.

Binigyang-diin ni De Lima na hindi ito simpleng teknikal na pagbabago kundi isang pattern na dapat suriin nang mas mabuti dahil maaaring nagpapahiwatig ito ng pagbabago sa klasipikasyon o paraan ng pag-uulat.

“Muli, si Manases Carpio lamang at hindi si Sara Duterte. Para sa rekord, ang ganitong biglaang pagbabago sa paraan ng pag-uulat ng liabilities ay kahina-hinala at dapat imbestigahan,” diin ni De Lima.

“Ang ganitong pagbabago ay maaaring nagpapahiwatig ng reclassification o posibleng pag-iwas sa ganap na disclosure requirements,” dagdag niya.

Tinalakay rin niya ang ikatlong punto—ang bilis ng pagtaas ng net worth ni Duterte batay sa ipinakitang datos sa pagdinig.

“Ang idineklarang net worth ng respondent ay tumaas mula 34,895,997 noong 2016 hanggang 71,658,841 noong 2022, ang taon na siya ay naging Bise Presidente. Sa loob lamang ng dalawang taon, lalo pa itong umakyat sa 88,512,370.22 noong 2024,” ani De Lima.

Ayon kay De Lima, ang kombinasyon ng tumataas na net worth, pagkawala ng liquid assets, at paglipat o pagbawas ng liabilities ay nagbubukas ng seryosong mga katanungan na hindi dapat ipagsawalang-bahala ng komite.

“Ang ganitong mabilis at medyo malaking pagtaas ng yaman, kasabay ng kawalan ng idineklarang liquid assets at ang pagbawas o paglipat ng liabilities, ay nagdudulot ng seryosong pagdududa sa katotohanan, transparency, at integridad ng financial disclosures ng Bise Presidente,” ani niya.

“Iyan ang aking mga obserbasyon hinggil sa SALNs. Maraming salamat,” pagtatapos ni De Lima.