NANAWAGAN si Manila Rep. Benny Abante nitong Martes sa Commission on Audit (COA) na alamin kung dapat magsagawa ng fraud audit sa ₱2.697 bilyong confidential expenses ng Davao City mula 2016 hanggang 2022, kasunod ng testimonya na nag-uugnay sa pamamaraang ginamit sa paghawak ng confidential funds doon sa pamamaraang kalaunan ay ginamit ng Office of the Vice President (OVP).

Sinabi ni Abante na ang testimonya ni dating OVP Special Disbursing Officer Gina Acosta ay nagbangon ng lehitimong tanong kung ang mas masusing pagsusuri na isinasaalang-alang para sa confidential funds ng OVP at Department of Education ay dapat ding ipatupad sa Davao City.

“Parehong SOP, parehong SDO, at parehong opisyal sa itaas—naging bisyo na ito. Kung nakikita ng COA na may sapat na dahilan upang isaalang-alang ang isang fraud audit sa confidential funds ng OVP at DepEd, dapat ding alamin ng COA kung kinakailangan ang parehong pagsusuri sa Davao,” ani Abante.

“Sundan ang SOP. Sundan ang pera. Kung pareho ang sistema, dapat tingnan kung pareho rin ang problema,” dagdag niya.

Batay sa mga rekord ng COA, nakapagtala ang Davao City ng ₱2.697 bilyong confidential expenses mula 2016 hanggang 2022, na sumasaklaw sa anim na taong termino ni Sara Duterte bilang alkalde.

Ang confidential expenses ng lungsod ay ₱144 milyon noong 2016, ₱293 milyon noong 2017, ₱420 milyon noong 2018, at ₱460 milyon kada taon mula 2019 hanggang 2022.

Binigyang-diin ni Abante na hindi sinasabi ng prosecution na fraudulent ang buong ₱2.697 bilyon, at ang ganitong tanong mismo ang dapat lutasin ng isang independent at mas masusing audit.

“Hindi namin sinasabing fraudulent ang ₱2.697 bilyon. Ang sinasabi namin: may bagong testimonya ngayon tungkol sa paraan ng paghawak ng pera. Kaya i-audit. Alamin. Patunayan,” ani Abante.

“Kung malinis ang lahat ng transaksyon, dapat mapatunayan iyan ng isang independent audit. Pero kapag bilyun-bilyong piso ng pampublikong pondo ang sangkot, hindi natin basta maaaring sabihin na, ‘Na-audit na iyan noon,’ at tumangging tingnan ang bagong ebidensya,” dagdag niya.

Nagtestimonya si Acosta na nagsilbi siyang SDO ng Davao City bago niya gampanan ang parehong tungkulin sa OVP. Sa impeachment proceedings, tinanong siya kung ang standard operating procedure para sa confidential funds sa Davao City ay pareho sa pamamaraang kalaunan ay sinunod sa OVP.

Sumagot siya ng oo.

Sinabi ni Abante na mahalaga ang testimonya dahil naungkat na sa impeachment trial ang mga tanong tungkol sa paraan ng pagpapalabas, pagtanggap, pagdodokumento at pag-liquidate ng OVP confidential funds.

“Ang mahalagang tanong ngayon ay kung ang natuklasan natin sa OVP ay isang hiwalay na gawain lamang, o kung ang parehong sistema ay matagal nang ginagamit,” ani Abante.

“Hindi puwedeng hanggang OVP lang tayo kung ang mismong SDO ang nagsasabing pareho ang SOP sa Davao. Saan nagsimula ang sistemang ito? Gaano katagal itong ginawa? At higit sa lahat, saan napunta ang pera?”

Napansin ni Abante na sa pagtatanong ng depensa, nagtestimonya si Acosta na hindi naglabas ang COA ng notice of disallowance o audit observation memorandum tungkol sa confidential funds ng Davao City noong panahon ng pagka-alkalde ni Duterte.

Ngunit sinabi ni Abante na hindi nito tuluyang sinasagot ang isyung ibinangon ngayon mismo ng testimonya ni Acosta.

“Ang isang naunang regular audit ay hindi sagot sa isang bagong tanong kung ang mga pinagbabatayang transaksyon ay nangangailangan ng fraud audit,” ani Abante.

“Ang tanong ngayon ay hindi lamang kung may liquidation documents. Ang tanong: totoo ba ang mga pinagbabatayang transaksyon? Totoo ba ang confidential operations? Totoo ba ang mga pinaglaanan ng pera? Iyan ang mga tanong na pinakamainam suriin ng COA, gamit ang constitutional independence at expertise nito.”

Itinuro ni Abante na nagtestimonya na ang mga opisyal ng COA sa impeachment proceedings na pinag-aaralan ng komisyon kung dapat magsagawa ng fraud audit sa confidential funds ng OVP at DepEd.

Sinabi niyang ang testimonya ni Acosta ay nagbibigay ngayon ng makatwirang batayan para isaalang-alang ng COA kung dapat nitong palawakin ang pagsusuri at balikan ang mga naunang taon.

“Ang pinag-uusapan natin ay ₱2.697 bilyong confidential expenses ng Davao City mula 2016 hanggang 2022. Sa unang buong taon ni Sara Duterte bilang alkalde, umabot sa ₱293 milyon ang halaga. Tumaas ito sa ₱420 milyon noong 2018 at umabot sa ₱460 milyon noong 2019, at nanatili sa ₱460 milyon kada taon hanggang 2022,” ani Abante.

“Hindi maliit na pera ito. Pera ito ng taumbayan.”

Sinabi ni Abante na hindi dapat ituring ang panawagan para sa fraud audit bilang paunang paghatol sa magiging resulta nito.

“Hindi namin hinihiling sa COA na ideklarang guilty ang sinuman. Hinihiling namin sa COA na alamin ang katotohanan,” aniya.

“Kung lehitimo ang mga transaksyon, hayaan nating patunayan iyan ng isang independent examination. Pero kung ang parehong SOP na sinusuri ngayon sa OVP ay ginamit din sa paghawak ng bilyun-bilyong piso sa Davao, karapatan ng sambayanang Pilipino na malaman,” ani Abante.

“Parehong SOP, parehong pagsusuri. Sundan ang pera. Dapat alamin ng COA kung panahon na upang magsagawa ng fraud audit sa Davao,” dagdag ni Abante.