SINABI noong Lunes ni dating Associate Justice ng Korte Suprema na si Adolfo Azcuna na ang desisyon ng mataas na hukuman na huwag pagbigyan ang kahilingan ni Bise Presidente Sara Z. Duterte para sa temporary restraining order (TRO) laban sa mga pagdinig ng impeachment sa Kamara—at sa halip ay inatasan lamang ang Kamara na magsumite ng komento—ay epektibong nagbibigay-daan upang magpatuloy ang mga pagdinig ayon sa iskedyul.

“Ang mensahe rito ay ayaw munang makialam ng Korte Suprema sa yugtong ito sa mga proseso sa House of Representatives sa antas ng komite, kaya ipinahihiwatig nito na maaaring ipagpatuloy ng komite ng Kamara ang mga nakatakdang pagdinig,” aniya sa panayam sa ANC Headstart.

Dagdag ni Azcuna, sa ngayon ay kumikilos ang Kamara alinsunod sa mandato nito sa Konstitusyon na tukuyin kung mayroong probable cause upang ma-impeach ang Bise Presidente—na siyang pangunahing layunin ng mga pagdinig ng Committee on Justice na magsisimula sa Abril 14.

“Sa ngayon, sa tingin ko ay nananatili ito sa saklaw ng tungkulin nito sa Konstitusyon na tukuyin ang probable cause,” aniya, at inilarawan ang mga pagdinig bilang isang “pagsisikap na panagutin ang matataas na opisyal.”

“Ang layunin ng impeachment ay mapanatili ang kaayusang konstitusyonal upang paalalahanan ang ating mga opisyal sa kanilang tungkulin na managot sa taumbayan sa lahat ng oras,” dagdag ni Azcuna.

Saklaw ng mga pagdinig ang pagkuha ng mga opisyal na kopya ng ebidensyang binanggit sa mga reklamo sa impeachment, kasama ang iba pang dokumento at testimonya ng mga saksi na may kaugnayan sa kaso.

Dahil hindi pa umaabot sa yugto ng paglilitis ang proseso, sinabi ni Azcuna na ang pamantayan para matukoy ang probable cause sa impeachment ay “napakababa” at “medyo madaling matugunan.”

“Kaya hindi pa kailangan ang masinsing cross-examination at malawakang imbestigasyon—pangangalap pa lamang ito. Ibig sabihin, ang probable cause ay kapag ang isang taong may matinong pag-iisip ay naniniwalang may posibilidad o sapat na dahilan upang isipin na ang paglabag ay malamang na nagawa,” paliwanag niya.

Bago ang mga pagdinig, naglabas ng subpoena ang komite para sa iba’t ibang dokumento, kabilang ang mga transcript ng 2024 legislative inquiry ng Committee on Good Government and Public Accountability hinggil sa umano’y maling paggamit ng confidential funds ng Office of the Vice President (OVP) at Department of Education (DepEd); ang Statements of Assets, Liabilities and Net Worth (SALN) ni Duterte at iba pang financial records; mga ulat ng Commission on Audit; at mga rekord ng kapanganakan, kasal, at kamatayan ng mga umano’y benepisyaryo ng confidential funds mula sa Philippine Statistics Authority.

Humiling din ito ng mga kopya ng findings ng National Bureau of Investigation (NBI) kaugnay ng imbestigasyon sa umano’y pagbabanta ni Duterte laban kina Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos, at dating Speaker Ferdinand Martin G. Romualdez.

Kabilang sa mga ipinatawag na saksi si Ramil L. Madriaga, na umano’y “bagman” ni Duterte, na nagsasabing personal niyang inihatid ang confidential funds mula sa OVP at DepEd noong 2022 at 2023.

Ayon kay Azcuna, ang batayan ng probable cause ay nakadepende sa mga paratang. Dahil isa sa mga alegasyon ay ang hindi maipaliwanag na yaman, sinabi niyang ang malaking diperensya sa SALN ay maaaring sapat na upang magtatag ng probable cause.

“Kung napakalaki nito at lampas sa kanyang legal na kita, maaari na itong maging batayan para sa pagtukoy ng probable cause,” aniya, at idinagdag na ang hindi paglahok ni Duterte sa mga pagdinig ay nag-iiwan sa ganitong mga isyu na hindi nasasagot.

Tungkol naman sa paratang na betrayal of public trust kaugnay ng umano’y death threats, sinabi ni Azcuna na nagkaroon na ng “bahagyang pag-amin” si Duterte nang tawagin niyang biro ang kanyang mga pahayag.

“Ito ang tinatawag na ‘negative pregnant’—kapag ang pagtanggi ay may kasamang bahagyang pag-amin, at maaari itong gamitin laban sa iyo. Sa ganitong sitwasyon, ikaw ang kailangang magpatunay ng iyong bersyon, ngunit inamin mo na ang pahayag na maaaring maging batayan ng probable cause, sa aking palagay,” paliwanag niya.

Tinuligsa rin ni Azcuna ang pahayag ng kampo ni Duterte na “biased” ang Kamara laban sa kanya, at iginiit na ang bias ay karaniwang tumutukoy sa mga hukom—isang papel na hindi ginagampanan ng Kamara.

Bilang mga tagausig sa impeachment, aniya, ang tungkulin nila ay buuin ang kaso, hindi maglabas ng hatol.

“Ang papel ng Kamara ay prosekusyon. Hindi mo maaaring sabihing may kinikilingan sila dahil lamang sa nakatuon sila sa prosekusyon. Iyon ang kanilang tungkulin. Ang impeachment ay hindi hatol—ito ay sakdal o reklamo laban sa isang tao,” aniya.

Gayunpaman, nagbabala si Azcuna na dapat mag-ingat ang Kamara na huwag maagawan ang papel ng Senado bilang hukuman sa paglilitis, at dapat manatiling nakatuon sa pangangalap ng ebidensya at pagtukoy ng probable cause, hindi sa paghusga ng pagkakasala.

Binigyang-diin din niya na ayon sa House rules, kinakailangang tapusin ng Committee on Justice ang mga pagdinig at magsumite ng ulat sa plenaryo sa loob ng 60 session days—isang panahon na aniya’y malamang na magamit nang buo dahil sa lawak ng mga reklamo.

“Sa palagay ko, kakailanganin nila ang buong 60 araw. May anim na batayan. Kailangan nilang suriin ang bawat isa—ang ebidensya at mga suportang dokumento—upang matukoy ang probable cause sa bawat batayan, maliban na lamang kung may aalisin sila,” aniya.

Dagdag pa ni Azcuna, maaari ring pagsamahin ng panel ang magkakaparehong batayan kung kinakailangan.

Ang dalawang impeachment complaint na napatunayang sapat ang porma at laman ay inihain nina Reverend Father Joel Saballa at iba pa, na inendorso ni Mamamayang Liberal Party-list Rep. Leila M. de Lima, at ni Atty. Nathaniel G. Cabrera, na inendorso nina Manila Rep. Bienvenido M. Abante Jr. at Deputy Speaker Paolo P. Ortega V ng La Union.

Nahaharap si Duterte sa mga kasong culpable violation of the Constitution, betrayal of public trust, graft and corruption, at iba pang mabibigat na krimen kaugnay ng umano’y maling paggamit ng P612.5 milyong confidential funds, panunuhol, hindi maipaliwanag na yaman, at pagbabanta ng kamatayan.