SINABI noong Linggo ni House Committee on Public Accounts Chair Terry L. Ridon ng Bicol Saro Party-list na ang pinal na pasya ng Commission on Audit (COA) na nag-uutos sa pagbabalik ng ₱73.287 milyon na confidential funds ay nagmamarka ng mahalagang pagbabago mula sa pananagutang institusyonal tungo sa direktang personal na pananagutan, dahil ang halaga ay hindi na ipinapataw sa Office of the Vice President (OVP) kundi sa mga partikular na opisyal, kabilang si Bise Presidente Sara Z. Duterte mismo.

Lumutang ang isyu sa pagdinig ng House Committee on Justice noong Abril 14, kung saan kinumpirma ng COA na tinanggihan nito ang apela na inihain ni Duterte at ng iba pang opisyal ng OVP kaugnay ng mga ginastos na hindi pinayagan.

Ipinapakita ng mga dokumento na ang disallowance ay sumasaklaw sa bahagi ng confidential funds ng OVP noong 2022 at, kasunod ng pinal na pasya ng COA, ay dapat nang isauli ng mga indibidwal na itinuring na may pananagutan.

Binigyang-diin ni Ridon, na miyembro ng House Committee on Justice, na dapat malinaw na maunawaan ng publiko ang kalikasan ng desisyon.

“Hindi po ang OVP ang pinagsosoli ng pera. Ang pinagsosoli ng pera ay ang mga personalidad na tinukoy ng COA,” ani Ridon, isang abogado. “Si VP Sara, ang special disbursement officer, at ang chief accountant—silang tatlo ang may obligasyong magsoli ng pera.”

Iginiit ni Ridon na hindi ito simpleng teknikal na pagkakaiba kundi isang malinaw na legal na pasya: ang pananagutan ay personal, hindi institusyonal.

“May personal na pananagutan. Kapag may Notice of Disallowance at naging pinal na ang finding ng COA, ang obligasyon na magsoli ng pondo ay personal na,” ani Ridon.

Ipinaliwanag niya na kapag pinal na ang desisyon ng COA, hindi maaaring gamitin ng mga pinangalanang opisyal ang kanilang tanggapan bilang panangga laban sa pananagutan.

“Hindi maaaring itago sa likod ng opisina ang pananagutan. Malinaw ang COA—ang obligasyon ay nasa mga indibidwal na pinangalanan nito,” dagdag pa niya.

Saklaw ng pasya ng COA ang ₱73.287 milyon mula sa ₱125 milyong confidential funds ng OVP noong 2022. Naglabas ang Komisyon ng notice of disallowance noong Agosto 2025 at kalaunan ay tinanggihan ang petisyon para sa rebyu na inihain ni Duterte at ng iba pang opisyal ng OVP, kaya naging pinal ang pasya sa antas administratibo.

Para kay Ridon, malinaw ang implikasyon: hindi na ito isyung nasa ilalim pa ng pagsusuri, kundi isang tapos nang audit finding na nagtatakda ng personal na pananagutan.

“Wala na pong usapin sa ₱73 million. Tapos na ang proseso sa COA,” aniya. “Ang natitirang hakbang na lang ay kung aapela sila sa Korte Suprema.”

Binanggit din ni Ridon na natuklasan ng COA na malaking bahagi ng mga ginastos na hindi pinayagan ay ginamit sa mga gastusing hindi naman confidential, na nagpapahina sa legal na batayan ng paggamit ng confidential funds.

“Malinaw ang findings—ginamit ang pondo sa mga gastusin na hindi naman confidential in nature,” aniya. “Kung hindi confidential ang gamit, hindi ito maaaring i-charge sa confidential funds.”

Binigyang-diin niya na ang ganitong mga natuklasan ay nagpapataas sa usapin mula sa simpleng iregularidad sa accounting tungo sa pananagutang konstitusyonal.

“Hindi na ito simpleng administrative issue. Kapag personal ang pananagutan at malinaw ang maling paggamit ng pondo, pumapasok na ito sa usapin ng tiwala ng taumbayan,” ani Ridon. “Public office is a public trust.”

Tinanggihan din ni Ridon ang mga pahayag na hindi nasunod ang due process sa paglabas ng disallowance.

“May buong proseso ang COA—mula audit observation memo, notice of suspension, hanggang notice of disallowance,” aniya.

“Hindi ito basta-basta inilabas nang walang pagkakataong sumagot.”

Para sa mambabatas, malinaw ang pinakabuod:

“Hindi ito pananagutan ng opisina. Personal na pananagutan ito,” ani Ridon.“At kapag personal na ang obligasyon na magsoli ng pondo ng bayan, hindi na ito maliit na bagay—ito ay usapin ng pananagutan at tiwala ng publiko.”